Het inzicht van Griffin – Richard Russo
Roman
Waardering: *****
Uitgeverij Signatuur
2010
De achterflap
‘De middelbare leeftijd, begreep hij onderhand, was een periode in je leven waarin alles voorspelbaar was en toch zag je nooit iets aankomen.’
Zijn hele leven heeft Jack Griffin geprobeerd aan zijn ouders, snobistische academici, te ontsnappen. Hij ging naar LA om scenario’s te schrijven en trouwde daar met Joy, een vrouw beneden zijn stand, volgens zijn bemoeizuchtige moeder.
Maar in de loop der jaren is er veel veranderd in Griffins leven: op aandringen van Joy kopen ze een huis, iets waar zijn ouders als eeuwige huurders nooit aan toe zijn gekomen. Ook geeft hij inmiddels les aan een universiteit aan de oostkust, waar zijn ouders nooit een baan wisten te bemachtigen. Die hebben tandenknarsend hun leven moeten slijten in het fucking’ Midwesten. Toch is Griffin niet gelukkig. Een onbestemd gevoel van onvrede berooft hem van zijn nachtrust en het lukt hem maar niet de as van zijn inmiddels overleden vader uit te strooien.
Dan trouwt de beste vriendin van zijn dochter Laura op Cape Cod, de plek waar Griffin vroeger met zijn ouders de vakanties doorbracht. Joy en Griffin bezoeken de bruiloft, terwijl hun eigen huwelijk op losse schroeven staat. Enmaal weer op de ‘Cape’, met zijn vaders urn in de kofferbak en zijn moeder die hem continu opbelt, vraagt Griffin zich af of hij ooit werkelijk heeft kunnen ontsnappen aan zijn opvoeding. Hoewel hij zijn leven zorgvuldig heeft afgeschermd tegen hun inmenging, verwijt Joy hem dat zijn ouders een nadrukkelijk stempel op hun huwelijk hebben gezet. Maar hoe goed kende Griffin zijn ouders eigenlijk? Wat wist hij wérkelijk van hun leven?
Het inzicht van Griffin is een roman vol zelfbeschouwing. Het trieste besef dat het onmogelijk is om aan je opvoeding te ontsnappen wordt met meesterlijke lichtvoetigheid verteld
De schrijver
Richard Russo (Johnstown, 1949) woont met zijn vrouw aan de kust van de Amerikaanse staat Maine, en in Boston. Zijn romans Empire Falls (Signatuur, 2004) en Brug der Zuchten (Signatuur, 2008) kwamen allebei op de Nederlandse bestsellerlijst terecht. Voor Empire Falls won hij de prestigieuze Pulitzer Prijs.
Russo’s specialisme is grote verhalen over families, het leven in small-town Amerika en de verborgen maatschappij die Amerika nog steeds is. Drie van zijn romans zijn verfilmd, waaronder Empire Falls met o.a. Ed Harris, Philip Seymour Hofmann, Helen Hunt, Robin Wright-Penn en Paul Newman
Wat vond ik?
In Het inzicht van Griffin volgen we de gedachtegang van Jack Griffin rondom en tijdens twee bruiloften, een van zijn dochter en van een jeugdvriendin van haar. Die gedachtegang brengt ons terug naar zijn jeugd waar hij werd opgevoed door twee niet helemaal geslaagde academici, die hun gebrek aan succes compenseerde met hun misplaatste gevoel voor superioriteit ten opzichte van zo een beetje de rest van de wereld. Jack die bungelde daar een beetje bij als enig kind en eenmaal volwassen probeert hij de afstand letterlijk en figuurlijk zo groot mogelijk te maken tussen hen, maar eenmaal overleden blijft hij meer dan een jaar rondrijden met hun as in de achterbak van zijn auto. Loslaten blijkt toch iets moeilijker dan gedacht. Lukt het hem hun as uit te strooien in Cape Cod? Het gebied waar zijn ouders een obsessieve verhouding mee hadden tijdens hun leven. Helaas lukt het hun niet om er bij leven ook daadwerkelijk te gaan wonen en moesten ze na iedere zomervakantie weer terug naar het door hen genoemde fuckin’ midwest.
Een andere rooie draad in dit boek is zijn huwelijk dat na 30 jaar lijkt te stranden. Het leven dat ze hebben afgesproken te gaan leiden tijdens hun huwelijksnacht lijkt te zijn voltooid, maar ten koste van wat en wie? Het einde van het boek doet misschien wat zoetsappig aan maar is volgens mij meer een ode aan Jack Griffin, de scenarioschrijver. In de begin jaren van zijn huwelijk is Jack namelijk een niet onfortuinlijke scenarioschrijver in LA. Helaas past die baan en woonplaats niet in het afgesproken levensplan maar hij weet het aardig te rekken en na 10 jaar besluiten ze dan uiteindelijk toch naar de oostkust te vertrekken en gaat hij lesgeven op een universiteit. Waar hij zich specialiseert in het lesgeven van het vak creatief schrijven. Helemaal los komt hij niet van het scenarioschrijven en hij keert dan ook tussen de twee bruiloften in terug naar LA om zijn oude beroep weer nieuw leven in te blazen of is het een vlucht naar het verleden?
Het is een heerlijk herkenbaar boek met veel humor en karakters die iedereen wel in zijn familie tegenkomt. Het boek laat zich lezen als een beeldend scenario en Russo heeft als rasverteller weer een pareltje afgeleverd. Ik heb het boek van het begin tot het eind met een glimlach op mn gezicht gelezen en vooral bij de hilarische scene dat zijn schoonvader met rolstoel en al in de taxushaag verdwijnt tijdens de bruiloft van zijn dochter, hard op moeten lachen. Binnenkort verschijnt er een nieuw boek van Russo, Schadevolle jaren, ik kan niet wachten!
