Luisteren is volgens mijn bescheiden mening een van de meest misbruikte termen als het gaat om het aangeven van een goede eigenschap en gelijkertijd een van de meest ondergewaardeerde eigenschap, gezien de hokjesgeest die weer toeneemt in de maatschappij. Of dat nu in de politiek is, de behandelkamer van de arts, een verjaardagsfeestje of een praatje bij de bakker. Algemeenheden overheersen en de nuance lijkt al lang de deur uit te zijn men hoort elkaar (soms) wel maar men luistert niet.
Mensen zeggen het makkelijk, ik kan goed luisteren. Hoe vaak kom je het niet op cv’s tegen de eigenschap “goed kunnen luisteren”. Maar wat is goed luisteren? Is dat alleen de woorden horen die iemand zegt? Is het horen en erop reageren vanuit je eigen ervaring? Is het horen, inleven en niet oordelen? Waarschijnlijk is dat ook van het gesprek afhankelijk, maar een mooie omschrijving vind ik toch wel terug in het boek Deskundig Hulpverlenen van Egan. Het is de omschrijving die Carl Rogers gaf aan het volgens hem ondergewaardeerde Empathisch Luisteren. Hij noemt het ondergewaardeerd omdat volgens hem zelfs zogenaamde experts deze niet beheersen en ook niet waarderen.
Empathisch luisteren (Carl Rogers)
“Het betekent: binnentreden in de private waarnemingswereld van de ander en daar door en door in thuis raken. Het gaat erom van moment tot moment open te staan voor de steeds veranderende gevoelsbetekenissen die in deze andere persoon opkomen – de angst, woede, tederheid of verwarring, of welke ervaring dan ook. Het betekent tijdelijk te gast zijn in het leven van de ander en daarin voorzichtig rondkijken, zonder te oordelen”
Nou kun je niet van iedereen in iedere situatie verwachten dat ze deze manier van luisteren toepassen. Maar waar ik zelf de laatste tijd tegen aanloop, en als ik andere blogs lees ben ik niet de enige, is dat er wel erg vaak slecht geluisterd wordt.
Je hebt de luisteraar die vaak alleen hoort wat er in hun denkbeeld past en blijft daar tot in den treuren in hangen, wat je ook zegt het maakt geen verschil, voor dit soort luisteraars doe ik tegenwoordig geen moeite meer. Helaas moet je vaak wel eerst je neus stoten voordat je deze luisteraar door hebt. Dan heb je de luisteraar die je wel hoort maar jouw verhaal koppelt aan haar verhaal, dus met andere woorden wat ik voel, voel jij ook, kan nogal eens tot een communicatiestoornis leiden. Dan heb je de luisteraar die je wel hoort en ook begrijpt wat je bedoelt maar het toch beter denkt te weten, deze zorgt met name voor de nodige irritatie. Dan heb je de luisteraar die ahaat en huhut en ondertussen iets anders doet, killing. Gelukkig zijn er ook die het empathisch luisteren beheersen, vaak zonder het zelf te weten, deze categorie bedank ik tegenwoordig. Het grappige is dat ze vaak zichzelf er niet van bewust zijn en het vooral niet ervaren als een positieve eigenschap. Dus mocht je iemand in je omgeving hebben die dat goed kan geef dan hem of haar een schouderklopje!
Wat voor luisteraar ben je zelf?
Als ik naar mezelf kijk denk ik dat ik alle hierboven genoemde vormen wel in mindere of meerdere mate heb beoefend. Daar schade en schande leer je en ik weet wel dat empathisch luisteren niet iets is wat altijd vanzelf gaat maar dat je daar bewust mee bezig moet zijn. Maar als je het probeert en het lukt geeft het veel voldoening voor beide partijen. Dus ik zou zeggen lekker oefenen met zijn allen!
Zonder gekheid de zaterdag hiervoor kwam de poolman het zwembad stofzuigen en testen.
